معرفی ۵۴ کتاب با موضوع دفاع مقدس

درخواست حذف این مطلب

   image result for ‫کتاب دفاع مقدس‬‎

با کتاب های پرفروش های دفاع مقدس آشنا شوید/ از «دا» و «من زنده ام» تا پ ویی های روایت فتح

بررسی آثار پرتیراژ و پرفروش حوزه کتاب در زمینه دفاع مقدس نشان می دهد که مخاطبان بیشتر نسبت به آثار خاطره گو و روایت گر اقبال نشان می دهند.

جنگ تحمیلی سال هاست به پایان رسیده است اما مرتضی سرهنگی مدیر دفتر ادبیات و هنر مقاومت در حوزه هنری، نقل قول درستی را در مصاحبه ها و سخنرانی های خود بیان می کند و آن هم این جمله است که «جنگ یک سرباز زمانی تمام می شود که خاطرات خود را بنویسد و منتشرشان کند.» با توجه به این جمله، به نظر می رسد که جنگ برای خیلی ها ادامه دارد و هنوز تمام نشده است.

نکته دیگر در بررسی کتاب های پرفروش و پر اقبال حوزه دفاع مقدس این است که مردم و عموم مخاطبان بیشتر از آن که به خواندن آثار داستانی این حوزه را دوست بدارند، علاقه مند به خواندن واقعیت ها و مطالب مستند جنگ ایران و عراق هستند. به علاوه چنین کتاب هایی که حاوی خاطرات و روایت ها هستند، مواد خام داستان ها و های مختلف را در اختیار تولیدکنندگان این آثار قرار می دهند. در مجموع، وقتی نگاهی به آثار مکتوب پرفروش مربوط به دفاع مقدس نگاه می کنیم، بیشتر کتاب های خاطرات و روایت گری را شاهد هستیم.

سومین نکته درباره این گزارش این است که در آن اسامی و توضیحاتی درباره چند کتاب نسبتا تاثیرگذار در بازار کتاب های دفاع مقدس، آمده است. گزارش به هیچ وجه قصد بی توجهی یا ظلم به دیگر کتاب های جنگی را ندارد و بدیهی است که کتاب هایی محبوب و پرخواننده بوده اند اما رسیدن آثار به چاپ های چندم، دو رقمی و حتی سه رقمی باعث تحریک حس کنجکاوی و بررسی بیشتر این حوزه می شود. اتفاقی که شاید تا چند سال پیش رخ نمی داد. چون میزان شمارگان کتاب تا حدی که امروز پایین آمده، پایین نیامده بود.

به این ترتیب در آستانه آغاز هفته دفاع مقدس، این گزارش به صورت اجمالی و در حکم تورقی بر چند کتاب تاثیرگذار در حوزه ادبیات دفاع مقدس منتشر می شود. نکته موجود درباره متن گزارش این است که تعداد زیادی از کتاب های آن مربوط به انتشارات سوره مهر هستند که علتش را می توان فعالیت متمرکز و خوب دفتر ادبیات و هنر مقاومت در حوزه هنری دانست. در این گزارش هر کتاب با عنوان و تیتر توصیفی متناسب با متن آن معرفی شده است.

مشروح این گزارش میدانی در ادامه می آید:

خاطرات شیرزن کُرد که پدر و برادرش را دفن کرد                             

حجم تبلیغات و صحبت های پیرامونی، و همچنین شمارگان چاپ، باعث می شود که در ابتدای فهرست مورد نظر، کتاب «دا» را قرار بدهیم. اثری که در حال حاضر صد و پنجاه و دومین نوبت چاپ آن در بازار نشر عرضه شده است.

«دا» یک کتاب خاطره محور است که درباره ادبیات بودن یا نبودنش بحث های زیادی شده است. نکته مهمی که درباره این کتاب وجود دارد این است که هنوز به دلیل عدم هماهنگی و توافق ها، اثر اقتباسی یا برگرفته از آن که در شان این کتاب باشد، تولید نشده است. تنها یک برنامه تلویزیونی که در آن بانوان بازیگر کشور به خوانش این کتاب می پردازند، از سیما پخش شد و نمایشنامه رادیویی آن نیز از صدای ایران پخش شد.

این کتاب شامل خاطرات سیده زهرا حسینی است که به قلم سیده اعظم حسینی تدوین شده است. زهرا حسینی از اهالی خانواده های ایرانیانی بود که به عراق مهاجرت کرده بودند و پیش از شروع جنگ به ایران بازگشتند. پدر حسینی یک مبارز و انقل ضد حکومت بعث بود. پدر و برادر حسینی در جریان مشهر شهید شدند و نکته مهم و جالب درباره این زن، دفن این دو است که باعث ساخته شدن شخصیت محکم و استوار وی در سال های جنگ شد.

کتاب «دا» روی بسیاری از مخاطبانش تاثیر گذاشته و بسیاری هم آن را خوانده اند؛ حتی خیلی از افرادی که اهل کتاب خواندن نیستند. این کتاب همچنان تجدید چاپ می شود.

داستان های سخت شیرمرد بی ادعا در خاک های نرم کوشک            

شهید عبدالحسین برونسی یکی از فرماندهان بی ادعای جبهه های جنگ در دوران دفاع مقدس بود که سینمایی «به کبودی یاس» نیز با نگاه به زندگی وی ساخته شده است. دیگر کتاب پرفروش و پراقبالی که بازار کتاب های دفاع مقدس و جنگ به خود دیده، درباره این فرمانده است. «خاک های نرم کوشک» هم مانند «دا» از پرفروش های کتاب های دفاع مقدس است تنها با این تفاوت که ناشر دو کتاب متفاوت است و تعداد نوبت های چاپ این کتاب، بیشتر از دا است. «خاک های نرم کوشک» را انتشارات خصوصی ملک اعظم به تحقیق و قلم سعید عاکف به چاپ رسانده است.

این کتاب شامل خاطرات دوستان و آشنایان شهید برونسی است و مانند «دا» کت نیست که راوی اش خود شخصیت اصلی اثر باشد. «خاک های نرم کوشک» در نمایشگاه امسال کتاب تهران به چاپ صد و هشتاد و پنجم رسید.

شهید عبدالحسین برونسی از اهالی مشهد بود که پیش از انقلاب به عنوان مبارز انقل با رژیم پهلوی مبارزه می کرد و با پیروزی انقلاب از اجرای حکم نجات پیدا کرد. او پس از شروع جنگ به عنوان یکی از فرمانده های مشغول به خدمت بود تا در سال 63 به شهادت رسید و پیکرش بعد از 27 سال تشخیص هویت شده و به زادگاهش بازگشت.

رزمنده قوی هیکل مشهدی که پشت فرمانده عراقی را به خاک رساند      

دیگر کتاب پراقبال دفاع مقدس، مانند «دا» توسط انتشارات سوره مهر چاپ شده است؛ کت که درباره شهید محمدحسن نظرنژاد (بابانظر) است. البته این کتاب با «خاک های نرم کوشک» هم تشابه دارد و این وجه تشابه این است که کتاب درباره یک شهید مشهدی مانند شهید برونسی است.

بابانظر یک پهلوان و کشتی گیر اسانی بود که با بدن قوی و پهلوانی خود زبانزد رزمندگان بود. او در یکی از عملیات های دفاع مقدس، بعد از انجام عملیات، با یکی از افسران عراقی که هنوز اسیر نشده بود، درگیر شده و پشت او را به خاک می رساند. کتاب بابانظر در سال 88 منتشر شد و تا یک سال بعد از انتشارش، به چاپ بیست و چهارم رسید. این کتاب هم مانند «دا» حاوی خاطرات است که شخصیت محوری آن ها را در قالب یک مصاحبه بیان کرده است. مصاحبه کننده نیز حسین بیضایی بوده است.

بابانظر که یک جانباز جنگی بود، بعد از جنگ در سال 75 به دلیل تنگی نفس و ایست قلبی ناشی از عوارض جنگ، به شهادت رسید. در حال حاضر چاپ پنجاه و دوم این کتاب از داد ماه سال گذشته در بازار است.

خاطرات آچار به دستِ طلایی                                                  

از میان کتاب هایی که تا این جا، معرفی شده اند، دو کتاب متعلق به انتشارات سوره مهر هستند. اما کتاب بعدی، برای انتشارات فاتحان است. این کتاب خاطرات حاج عباس علی باقری مشهور به «حاج عباس فابریک دست طلا» را شامل می شود که مکانیک و تعمیرکار جبهه ها بوده است. این کتاب با عنوان «عباس دست طلا» چاپ شد و محبوبه معراجی پور مصاحبه و تدوین آن را به عهده داشته است. «عباس دست طلا» برای اولین بار در سال 91 چاپ شد و در نمایشگاه کتاب امسال تهران هم مورد استقبال زیادی توسط عموم مردم قرار گرفت و پس از نمایشگاه نیز به سرعت به چاپ های پنجم و ششم رسید.

اشاره دیگر این که از میان کتاب های معرفی شده، 2 کتاب درباره اشخاص شهید شده و 2 کتاب دیگر درباره چهره های زنده هستند. «دا» و «عباس دست طلا» درباره رزمنده هایی هستند که این روزها بین ما هستند اما «خاک های نرم کوشک» و «بابانظر» مربوط به دو شهید هستند. ویژگی مشترک همه این کتاب ها هم توجه ویژه انقلاب به آن هاست.

« ی فرمودند: من شما را می شناسم. نفس ها در برای چند ثانیه حبس شد. من گفتم: مگر شما بنده را می شناسید!! اینجا بود که ی صحبت بنده را قطع د و فرمودند: من شما را می شناسم مگر شما عباس دست طلا نیستید؟» این هم نقل قولی از خود عباس دست طلا که در رسانه منتشر شد و میزان اهمیت کتاب مورد نظر را نزد انقلاب نشان می دهد.

«عباس دست طلا» همچنان در بازار نشر با استقبال روبروست و می فروشد.

دختر امدادگری که اسارت در اردوگاه های عراق را تاب آورد             

کتاب بعدی، محصول انتشارات بروج است. کت که چندی پیش در مراسم تقدیر و تجلیل از آثار و نویسندگان دفاع مقدس، از تقریظ ی بر آن، رونمایی به عمل آمد؛ کتاب «من زنده ام» شامل خاطرات معصومه آباد که در سال های ابت جنگ به عنوان امدادگر در جبهه مشغول بوده و به اسارت بعثی ها در می آید.

«من زنده ام» به چاپ چهل و دوم رسیده است و تقریظ انقلاب بر آن از چاپ سی و هفتم به بعد، در کنار کتاب به انتشار می رسد که البته در استقبال از این اثر بی تاثیر نبوده است. این کتاب خاطرات امدادگری را شامل می شود که رابط محرم و نامحرم برایش مهم بود و هیچ گاه تسلیم اخلاق و رفتار تند زندان بانان عراقی نشد و در مقابلشان ضعف نشان نداد.

خاطرات مربوط به پایی که جا ماند                             

یکی دیگر از کتاب های پرفروش حوزه جنگ که به تعدد به چاپ رسید، «پایی که جاماند» شامل خاطرات سید ناصر حسینی پور است. این کتاب که توسط راوی اش به شکنجه اش در اردوگاه های عراق تقدیم شده، 198 خاطره و ماجرا را از دوران اسارت این رزمنده شامل می شود. حسینی مهر خاطرات خود را در کاغذهای کوچک و جلد سیگار نوشته و آن ها را در عصایی که برای راحت تر راه رفتن به همراه داشت، مخفی می کرد. این کاغذنوشته ها حالا تبدیل به کت به نام «پایی که جا ماند» شده اند.

سید علی هاشمی یکی از فرماندهان مهم جنگ بود که پیکرش سال ها پس از شهادتش به میهن بازگشت. این که یک رزمنده پیک علی هاشمی باشد، برای عراقی ها بسیار مهم بود. بنابراین آغاز اسارت او همراه شد با شکنجه و آثار و اذیت های بسیار.

«پایی که جا ماند» از دیگر کتاب هایی است که رقم تجدید چاپشان 2 رقمی شده است. این کتاب تا زمان برگزاری بیست و هفتمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران به چاپ چهل و هشتم رسید.

خاطرات مردی که جنگ، چهره اش را در هم کرد                           

دیگر کت که رقم تجدید چاپ شدنش 2 رقمی است، «نورالدین پسر ایران» است. این رزمنده تبریزی که جنگ صورتش را مجروح و در هم کرده است، به مدت 40 ساعت با معصومه سپهری مصاحبه کرده است. حاصل این مصاحبه ها، کتاب «نورالدین پسر ایران» است که روایت تصویری و هیجان انگیز را از سلحشوری های رزمندگان در عملیات های  بدر، والفجر هشت و کربلای 4 ارائه می کند. انقلاب بر این کتاب نیز تقریظ نوشته و از آن به عنوان یکی از آثار ماندگار ادبیات دفاع مقدس یاد کرده اند.

«نورالدین پسر ایران» چاپ شصتم را هم تجربه کرده است و ناشرش انتشارات سوره مهر است.

دیگر پرفروش های سوره مهر

«کالک های خاکی»، «کوچه نقاش ها»، «دختر شینا»، «لشگر خوبان» و «همپای صاعقه» از دیگر کتاب های مهم و تاثیرگذاری هستند که سوره مهر در این حوزه به چاپ رسانده است.

پ ویی های روایت فتح                                                               

انتشارات روایت فتح از دهه 80 به انتشار مجموعه ای کتاب های مختلف در حوزه جنگ پرداخت که مورد استقبال قرار گرفتند. این کتاب ها که با قطع پ ویی منتشر می شدند، حوزه های موضوعی مختلفی را شامل می شدند. مثلا یکی از این مجموعه ها، «یادگاران» یا مجموعه دیگر «روزگاران» نام داشت. کتاب غواصان، پرستاران و یا... از جمله کتاب هایی بودند که به عنوان زیرمجموعه این عناوین به چاپ می رسیدند. ویژگی این کتاب ها، برش های کوتاه از خاطرات بودند که حجم کمی هم اما تاثیرگذاری بالایی داشتند.

مجموعه دیگر از پ ویی های روایت فتح، کتاب های «اینک شوکران» بودند که خاطرات همسران جانباز را در بر می گرفتند. اولین عنوان از این مجموعه که تحت زیرعنوان «اینک شوکران -1» به چاپ رسید، کتاب مربوط به خاطرات فرشته ملکی همسر شهید منوچهر مدق بود؛ جانبازی شیمیایی که خاطرات عاطفی و متاثرکننده همسرش، احساسات و شه هر مخاطبی را تحریک می کند.

کتاب های «نیمه پنهان ماه» نیز از دیگر کتاب های قطع پ ویی خاطرات روایت فتح بودند که خاطرات همسران یی چون همت، چمران، باکری و ... در میان آن ها از عناوین محبوب بود.

کتاب های مربوط به لیلی و مجنون های جنگ                               

روایت فتح اما فقط کتاب های پ ویی محبوبی در زمینه دفاع مقدس ندارد. این ناشر مجموعه دیگری در قطع رقعی نیز به چاپ رساند که «به مجنون گفتم زنده بمان». کتاب های این مجموعه شامل خاطرات کامل همسران یی که خاطرات کوتاه شده شان را در «نیمه پنهان ماه» خوانده بودیم، می شد.